ტურის გამყოლის (გიდის) ბიზნესი

თავი 2

ღია ცის ქვეშ და სათავგადასავლო ტურები

სათავგადასავლო/ ღია ცის ქვეშ გიდის პროფესია

 თუკი თქვენ მოგწონთ სათავგადასავლო/ ღია ცის ქვეშ ტურები, მაშინ თქვენ შეიძლება მოგეწონოთ შემდეგი ტურის  გიდობა:

·         ღია ცის ქვეშ სათავგადასავლო

·         თევზაობა/ნაოსნობა

·         კულტურული მემკვიდრეობის ტურიზმი

·         კულტურული ტურიზმი

·         ეკო-ტურიზმი

ეკო-ტურიზმი, სათავგადასავლო ტურიზმი და რეკრეაციული ტურიზმი სწრაფად მზარდი მიმართულებებია. ამ სახეობების პოპულარობის ზრდა აიხსნება დღევანდელი ტურისტების აქტიური ცხოვრების სტილით, რომლებიც დიდ ინტერესს იჩენენ მსგავსი ტურების მიმართ.

ჩანართი: მიმდინარე საუკუნეში ტრადიციული ტურიზმის, რომელიც ადრე რომლიც ადრე „სამი  S-ით( sun, sand, sea) იყო ცნობილი – სრულიად საწინააღმდეგო მიმართულება განვითარდა. თანამედროვე ტურისტები სათავგადასავლო და სპორტულ ტურებსაც კი ითხოვენ.

 

მსგავსი ტურების დროს ტურისტები ადგილობრივი კულტურის გარდა ადგილობრივ ბუნებასაც ეცნობიან, რაც მათი ინტერესისი სფეროს წარმოადგენს. ტურისტებს აინტერესებთ ყველაფერი ფრინველებზე დაკვირვებიდან (bird watching) დაწყებული ორაგულზე თევზაობის, ცხენოსნობის, ჯომარდობის (რაფტინგის) და გოლფის ჩათვლით.

სათავგადასავლო ტურიზმის მოყვარულები ეცნობიან სხვადასხვა ქვეყნების ნატურალურ/ხელშეუხებელ ბუნებას, მათ იზიდავთ აქტიური უჩვეულო არდადეგები და მოგზაურობები.

სათავგადასავლო და რეკრეაციული ტურების კომპანიის მართვა

სათავგადასავლო ტურიზმის და რეკრეაციის მიმართულებები სწრაფად მზარდია. ტურიზმის ტრადიციულ მიმართულებაში ბევრი შეიცვალა, გამოჩნდა ახალი მიმართულებები, რაც წლების განმავლობაში ტურისტების ქცევის და სურვილების ცვლილებით აიხსნება. განსაკუთრებით გაიზარდა მოთხოვნა ისეთ ტურისტულ შთავაზებებზე, რომელშიც ბუნების მონახულებაზე კეთდება აქცენტი. ეს შეთავაზება მოიცავს ფრინველებზე დაკვირვებას(bird watching), თევზაობას, ცხენოსნობას, რაფტინგს და სხვა სპორტულ თუ ფიზიკურ აქტივობებს. 

ცხადია, ტურისტებს ესაჭიროებათ სასტუმროები, უჩნდებათ სურვილი ეწვიონ ადგილობრივ რესტორნებს, ესაჭიროებათ ადგილობრივი ტრანსპორტი, ეს კი ქვეყანაში არსებული სხვა სფეროების ათვისებას და პოპულარიზაციასაც უწყობს ხელს. 

ლაშქრობა (ჰაიკინგი), ველოსიპედით სეირნობა, მთაში სვლა, ცურვა, ცხენოსნობა, რაფტინგი, წყალქვეშა ყვინთვა, თოვლში სპორტული აქტივობები, ველური ბუნება მხოლოდ მცირე ჩამონათვალია იმ ახალი ტურისტული მიმართულებებიდან, რომლებიც ბოლო წლების განმავლობაში დიდი პოპულარობით სარგებლობს ტურისტებში. აგრეთვე უნდა აღინიშნოს ველური ბუნების ფოტოგადაღების მსურველი ტურისტების გამოჩენაც. 

სათავგადასავლო ტურების და ეკოტურების ბიზნესში მომუშავე კომპანიებს უნდა ქონდეთ შესაბამისი ცოდნა, გამოცდილება და სურვილიც, რომ მსგავს ტურებს ეფექტურად და მაღალი ხარისხით მოემსახურონ. მათ აქრეთვე ტექნიკური პროფესიონალიზმიც ესაჭიროებათ, რადგან მსგავს გარემოში ტურისტების უსაფრთხოების შენარჩუნება დიდი ყურადღებას და ძალისხმევას მოითხოვს. აგრეთვე გიდის მოვალეობაა ტურისტები დაარიგოს, რომ არ მოხდეს ბუნების დაბინძურება. გარემოს აუცილებლად ესაჭიროება გაფრთხილება.

სუფთა ჰაერზე ტურების სერვისის და პასუხისმგებლობის მიმოხილვა

·         გაუძღვე ინდივიდუალურ ან ჯგუფურ ტურებს;

·         ჩამოაყალიბო/დაამყარო პოზიტიური ურთიერთობები ტურისტებთან;

·         იქონიო შესაბამისი აპარატურა და მოწყობილობები;

·         მოაწყო მოსასვენებელი ბანაკი;

·         შესთვაზო ტურისტებს საკვები;

·        ჩაუტარო საჭირო უნარ-ჩვევების დემონსტრირება;

·         მოუფრთხილდე ბუნებრივ რესურსს;

საწყალოსნო სპორტი, სათავგადასავლო და  სათევზაო ტურები

ჩრდილოეთ ამერიკის ტერიტორიაზე წყლის და წყალთან დაკავშირებული სპორტული აქტივობები საკმაოდ დიდი პოპულარობით სარგებლობს ტურისტებში.  აქტივობები მოიცავს თევზაობას, ცურვას, ნავით სეირნობას, ვინდსერფინგს, წყლის თხილამურებით სრიალს, ყვინთვას და ა.შ.  აგრეთვე, ტურისტებს სთავაზობენ გემით გასეირნებას, სპორტულ თევზაობას და სხვ. ახალი და საკმაოდ პოპულარული გასართობია ვეშაპებზე დაკვირვება ( whale-watching) და წყალქვეშა თევზაობა. 

თევზაობის ტურის გიდისათვის აუცილებელი უნარ-ჩვევები 

·         კარვის გაშლა, საკვების მომზადება, შხაპის მისაღები ტენტების დადგმა;

·         მომდევნო დღის გეგმის გადახედვა და დღის წესრიგის ტურის მონაწილეებისათვის გაცნობა;

·         კომუნიკაციის დამყარება საჰაერო ოპერატორებთან;

·         გარემოს ნარჩენებისაგან გაწმენდა/დასუფთავება; 

·         საღამოს გასართობი აქტივობები - კოცონის დანთება და დასვენება დამღლელი დღის ბოლოს.

ჯომარდობის (რაფტინგის) ტურის გიდის აუცილებელი უნარ-ჩვევები 

·         განრიგის გაყოლა;

·         ტურისტების უსაფრთხოებაზე ზრუნვა;

·         უსაფრთხოების ინსტრუქტჟის ჩატარება;

·         რისკის მართვა; 

·         მოწყობილობების ტრანსპორტირების უზრუნველყოფა;

·         უსაფრთხოების ნორმების ტურისტებისათვის გაცნობა.

სავალდებულო უნარ-ჩვევები

ფიზიკური მომზადება და შესაბამის სპორტში გამოცდილების ქონა არის აუცილებელი. ტურის მართვის დროს იქნება ეს ლაშქრობა (ჰაიკინგი), ნაოსნობა თუ სხვა გიდს უნდა ქონდეს იმის ძალა, რომ თავისი გამოცდილებით და ცოდნით ტურისტებს უსაფრთხო და დასამახსოვრებელი ტური შესთავაზოს. აგრეთვე უნდა ფლობდეს კომუნიკაციის უნარს და მარტივად ამყარებდეს ურთიერთობას ტურისტებთან. აგრეთვე უნდა ქონდეს ლიდერობის უნარ-ჩვევებიც. ცხადია უნდა შეეძლოს ინფორმაციის მიწოდება ადგილობრივი გარემოს ისტორიის შესახებ. აგრეტვე უნდა შეეძლოს პირველადი სამედიცინო დახმარების აღმოჩენაც. 

კულტურული და კულტურული მემკვიდრეობის ტურების თარჯიმანი (ინტერპრეტატორი) გიდის მომსახურება

თუკი თქვენ გიზიდავთ და გაინტერესებთ თქვენი ქვეყნის ისტორია, მაშინ თქვენთვის შესაფერისი სამსახური იქნება მემკვიდრეობის ტურის გიდობა. თქვენ შესაძლებლობა მოგეცემათ თქვენი კულტურა გაუზიაროთ უცხოელ ტურისტებს.  მსგავსი ტურის ოპერატორებს შეუძლიათ იმუშაონ სხვადასხვა ადგილებში დაწყებული პარკებიდან, მუზეუმების, აკვარიუმების და ბოტანიკური ბაღების ჩათვლითაც კი. ისინი უნდა ფლობდნენ სიღრმისეულ ცოდნას და ტურისტების ნებისმიერი ცნობისმოყვარეობის დაკმაყოფილება უნდა შეეძლოთ. მათ მოუწევთ სხვადასხვა აუდიტორიასთან მუშაობა, რაც სამსახურს კიდევ უფრო საინტერესოს ხდის.

  

კულტურული და კულტურული მემკვიდრეობის ტურების  გიდის ვალდებულებები

·         შეიმუშაონ და ჩაატარონ საკულტურულ-საგანმანათლებლო პროგრამები;

·         ადაპტაცია მოახდინონ სხვადასხვა ტიპის ჯგუფების წაძღოლაში;

·         იმუშაონ საპრეზენტაციო მასალებთან და მოწყობილობებთან (აუდიოვიზუალი, სლაიდ-შოუ);

·         დაიცვან ადგილობრივი რესურსები.

მსგავსი ტიპის გიდებიც უნდა ფლობდნენ კომუნიკაციის უნარს და ხალხის წინაშე პრეზენტაციის ჩატარების უნარ-ჩვევებს.

ტურის გამყოლის (გიდის) ბიზნესი

თავი 1

ტურიზმი 21-ე საუკუნეში

რა იქნება ტურიზმის სფეროს მომავალი?

ექსპერტთა აზრით, 21 საუკუნის ეკონომიკაზე დომინანტურ გავლენას სამი სფერო იქონიებს: ინფორმაციული ტექნოლოგიები, ტელეკომუნიკაცია და ტურიზმი.  ბოლო 25 წლის მანძილზე ტურიზმის სფერო 500%-ით გაიზარდა, აგრეთვე ნავარაუდებია, რომ 2007 წლისათვის ტურისტები ტურიზმთან დაკავშირებულ აქტივობებში $883 მილიარდს დახარჯავენ სხვადასხვა ქვეყნებში ვიზიტისას. (წყარო: მსოფლიო ტურისტული საბჭო).

ბიზნესის და კარიერის სამომავლო შესაძლებლობები

როგორც უკვე აღინიშნა, ტურიზმის ინდუსტრია უწყვეტ ზრდას განიცდის, რაც საჭიროს ხდის ტურიზმის სფეროს პროფესიული და მაღალკვალიფიციური კადრების არსებობას. ტურიზმის სფერო ერთ-ერთი იმ სფეროთაგანია, რომელიც საინტერესო, სახალისო, გამომწვევ და არაერთგვაროვან კარიერას გთავაზობთ. საკმაოდ შთამბეჭდავი ტემპით იზრდება მცირე ბიზნესის შესაძლებლობები. 2005 წლიდან ტურიზმის სფეროში დამატებით 130 მილიონი ახალი სამუშაო ადგილი შეიიქმნა მსოფლიოს მასშტაბით. რამაც ბაზარზე 400 სხვადასხვა ტიპის სამუშაო და ბიზნეს შესაძლებლობები შექმნა. 

ტურიზმის სფერო ფართო შესაძლებლობებს უხსნის დამწყებ მეწარმეებს და ამერიკის შეერთებული შტატების 33 შტატში ყველაზე მსხვილ დამსაქმებლად ითვლება. რამაც ამ ინდუსტრიაში ახალი პოზიციებიც კი შექმნა. ტურიზმის სფერომ დაამტკიცა, რომ ქვეყნის ეკონომიკაში არსებული კრიზისის დროსაც კი შეუძლია ბაზარზე ახალი ბიზნეს შესაძლებლობების წარმოქმა. სწორედ ამ მიზეზის გამოა მიჩნეული ტურიზმის სფერო ქვეყნის ეკონომიკის შემადგენელ უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად. იგი მესამე ადგილზეა საცალო ვაჭრობის კუთხით, ხოლო მეორე ადგილზე - დასაქმების კუთხით (წყარო: ტურიზმის საერთაშორისო ასოციაცია).

რაღა გასაკვირია ის ფაქტი, რომ მოგზაურობა და ტურიზმი სამომხმარებლო ბაზრის ყველაზე ფართო კატეგორიაა მსოფლიოს მასშტაბით. გლობალიზაციამ თანამედროვე ბისნესის საქმიანობის ფორმები შეცვალა და წარსულში არსებული სხვადასხვა ტიპის ბარიერები მოხსნა, რამაც ახალ კარიერულ თუ ბიზნეს შესაძლებლობებს გაუღო კარი.

ტურის გიდის პროფესიული მოვალეობები და პასუხისმგებლობები

ძველად ტურისტებს პრაქტიკულად ყოველთვის ახლდათ გიდი (გამყოლი), რომელსაც საფუძლიანად ჰქონდა შესწავლილი ის ადგილები სადაც მიემართებოდა ტურისტი. მე-19 საუკუნეში დასვენებითი/გართობითი ტურიზმის ფართოდ გავრცელების შემდეგ, ქალბატონები და ბავშვები არასდროს მოგზაურობდნენ მარტო, მათ ყოველთვის თან ახლდათ ნათესავები ან მსახურები.

დღევანდელ დღეს გიდები თანმხლები პირის როლში გვევლინებიან და უცხო ქვეყნის მონახულების მსურველ ტურისტებს უამრავ საჭირო და საინტესესო ინფორმაციას აწვდიან მსოფლიოს სხვა წერტილში მდებარე ქვეყნების შესახებ. გიდები ტურისტებს ეხმარებიან კომფორტულად იგრძნონ თავი მათთვის უცხო გარემოში.

გიდები ტურისტებისა და ადგილობრივი მაცხოვრებლების თუ ტრადიციების დამაკავშირებელ რგოლად გვევლინებიან. მათი მთავარი ამოცანაა ტური მაქსიმალურად უსაფრთხო, სასიამოვნო და კარგად დასამახსოვრებელი გახადონ ტურისტებისათვის. გიდები ტურისტს საინტერესო ინფორმაციას აწვდიან იმ ადგილის შესახებ, რომლებსაც ტურისტები სტუმრობენ. ისინი მზად უნდა იყვნენ ნებისმიერი ტიპის კითხვებზე პასუხის გასაცემად - დაწყებული ქვეყნის ისტორიის, ფლორა-ფაუნის, ადგილობრივი აქტივობების და ველური ბუნების თაობაზე და ტურისტებისათვის მისაღები  და მოსაწონი რესტორნებისა და ბარების მისამართებით დამთავრებული. 

ტურისტებს, რომლებიც მიმართავენ ტურისტულ კომპანიებს და სურთ პროფესიონალი გიდის მომსახურება, საკმაოდ მაღალი ხარისხის სერვისის მიღების მოლოდინი აქვთ ტურის დამგეგმავისაგან და ცხადია, თვითონ გიდისაგანაც და ეს მოლოდინი აუცილებლადუნდა უნდა გამართლდეს ტურის დაწყების პირველივე წუთებიდან.

ტურისტულ კომპანიაში გიდს ხშირად ტურის ოპერატორები, ტურისტული სააგენტოები, სპეციალური ინტერესის მქონე ჯგუფები ან სხვა რომელიმე მსგავსი ტიპის ჯგუფები არჩევენ. სამსახურში აყვანის შემდეგ გიდებს სპეციალური ტრეინინგი უტარდებათ, სადაც ზოგადი ნორმების გარდა, დეტალურად სწავლობენ ქვეყნის კულტურასა და ტრადიციებს და ეცნობიან ადგილობრივი ცხოვრების სხვადასხვა ასპექტს: დაწყებული ადგილობრივი ტრასპორტით და დამთავრებული ადგილობრივი სამზარეულოთი. გიდი კარგად უნდა ეხერხებოდეს ისტორიების მოყოლა, რაც მისთის საგრძნობლად გაამარტივებს სამუშაოს შესრულებას.

გიდი ტურის მენეჯერის წინაშეა ანგარიშვალდებული და თავად არის ტურის უშუალო მმართველი. ცხადია, ბევრი ტურისტი გამოთქვამს სურვილს პროფესიონალი, ადგილობრივი გიდის მომსახურებაზე. ბევრ ქვეყანაში შეხვდებით რეგისტრირებულ კვალიფიციურ გიდს, რომლებიც საოცრად კარგად და სიღრმისეულად იცნობენ ადგილობრივ ადთ-წესებს, ტრადიციებსა და, რასაკვირველია, ისროტიას, რომელიც საინტერესოა ტურისტებისათვის. აგრეთვე, პროფესიონალი გიდის მეშვეობით ტურისტებს შესაძლებლობა ეძლევათ დაზოგონ დრო, განსაკუთრებით ტურისტებით გადაჭედილ ადგილას. გიდებმა მოკლე გზები იციან და ახრხებენ ტურისტებს ადგილობრივი სანახაობები გააცნონ დროის დაკარგვის გარეშე. ამერიკის შეერთებული შტატებისა და ევროპის ქალაქებში დღემდე ძალიან პოპულარულია ადგილობრივი გიდების მომსახურების სერვისი.

ტურის დაგეგმვისა თუ შესრულების დროს აუცუილებელია ჯანსაღი, პროფესიული ურთიერთობა გიდსა და ტურის მენეჯერს შორის. მათი პარტნიორობა სასიკეთოა როგორც ტურისთვის, ასევე ტურისტებისთვისაც. მართალია, გიდის მთავარი და ძირითადი მოვალება ტურისტებისათვის შემეცნებითი და სოციალური ინფორმაციის მიწოდებაა, მაგრამ მათ შეიძლება მენეჯერის როლის მორგებაც დაჭირდეთ. მათ შეიძლება  სპეციალური ღონისძიებების დაგეგმვა და განხორციელებაც კი მოუწიოთ.

ტურის განრიგი წინასწარაა შედგენილი და გრაფიკლულადაა გაწერილი, თუმცა შესაძლოა განრიგში შევიდეს ცვლილებები ტურისტული ჯგუფის მოთხოვნილებების ან სურვილის საფუძველზე. შესაძლოა ტურისტებმა გამოხატონ განსაკუთრებული ინტერესი ქვეყნის აგროკულტურის მიმართ და ამ მახასიათებლის გათვალისწინებით მოხდეს ტურისტულ პროგრამაში შესწორების შეტანა ტურის მენეჯერის მიერ.